Cztery Szlachetne Prawdy

Cała nauka buddyzmu zawiera się w czterech twierdzeniach. Nie trzeba wiedzieć nic więcej. Ba! Każde dodane do Czterech Szlachetnych Prawd słowo jest jedynie zbędnym utrudnieniem.

  1. Pierwsza Szlachetna Prawda o Cierpieniu (dukkha ariya sacca)

Narodziny są cierpieniem (dukkha), starzenie się jest cierpieniem, śmierć jest cierpieniem; rozpacz, lament, ból i napięcie są cierpieniem; powiązanie z niechcianym jest cierpieniem; rozłąka z upragnionym jest cierpieniem; nie osiągnięcie pożądanego jest cierpieniem.

  1. Druga Szlachetna Prawda o Przyczynie Cierpienia (dukkha samudayo ariya sacca)

Pragnienie, które tworzy dalsze stawanie się – któremu towarzyszy namiętność i zachwyt, znajdujące rozkosz to tu, to tam – pragnienie zmysłowej przyjemności, pragnienie stawania się, pragnienie niszczenia się.

  1. Trzecia Szlachetna Prawda o Ustaniu Cierpienia (dukkha nirodho ariya sacca)

[To] całkowite zaniknięcie i ustanie, wyrzeczenie się, zaniechanie, wyzwolenie, puszczenie pragnienia.

  1. Czwarta Szlachetna Prawda o Ścieżce Prowadzącej do Ustania Cierpienia (dukkha nirodha gāmini paṭipadā ariya sacca)

Dokładnie ta Szlachetna Ośmioraka Ścieżka – właściwy pogląd, właściwe postanowienie, właściwa mowa, właściwe działanie, właściwy żywot, właściwe dążenie, właściwe skupienie, właściwa medytacja.

Pierwsza Szlachetna Prawda definiuje cierpienie. Już 2,5 tysiąca lat temu Budda zastosował dzisiejszą metodykę badawczą. Aby móc sformułować jakąkolwiek tezę, należy zdefiniować pojęcia w niej użyte. Cierpienie jest tu wyraźnie określone: rozstanie, starzenie się, śmierć etc. (palijskie słowo dukkha niezupełnie oddaje znaczenie polskiego terminu “cierpienie”). Przyczynę powstania cierpienia określa Druga Szlachetna Prawda, wskazując pragnienie. Pragnienie może dotyczyć zarówno pozytywnych aspektów uczuć, jak pożądanie, namiętność, zachwyt, jak i negatywnych, jak niechęć, antypatia, odraza etc. Trzecia Szlachetna Prawda stawia tezę, że pozbycie się cierpienia leży w likwidacji pragnienia. Czwarta Szlachetna Prawda jest już metodą praktyki mającą wyswobodzić delikwenta z cierpienia.

Cztery Szlachetne Prawdy wyraźnie wskazują, że cierpienie jest w naszym wnętrzu, a nie w zewnętrznym świecie. Jeśli pozbędę się pragnienia, przestanę cierpieć; cierpienia wówczas nie będzie. Cała nauka Buddy opiera się właśnie na pracy ze sobą, by pozbyć się własnych pragnień.

Budda nie tylko zaproponował Szlachetną Ośmioraką Ścieżkę, jako drogę praktyki, ale także podał zestaw wskazań (dyscyplina Winaja), które mają zastąpić naszą wewnętrzną moralność. Pragnienie bowiem jest podstępne. Może dotyczyć sprawiedliwości, praworządności, stosowania systemów etycznych etc. Możemy pragnąć, żeby komuś nie wyrządzano krzywdy, żeby zapanował pokój, dobrobyt, żeby ktoś był zdrowy, żeby odzyskał sprawność fizyczną. Wszystkie te pragnienia są przeszkodą na ścieżce pozbywania się cierpienia. Jeśli na talerzu podano stek, a my nie chcemy go zjeść, bo kiedyś ten stek skakał po polu – dajemy pożywkę naszemu cierpieniu. Zarówno sympatia, jak i antypatia są bowiem przyczynami cierpienia.

Jedną z metod praktyki, którą można odkryć wczytując się w sutty, jest pozostawanie w tu i teraz. W takim ujęciu nie analizujemy rzeczywistości pod kątem przyczynowości i konsekwencji. W tu i teraz one nie występują – czas jest umiejscowiony w pojedynczym punkcie, więc także prawa karmiczne nie mogą zadziałać (opierają się one bowiem na liniowej ciągłości czasu). W tu i teraz leżący na talerzu stek jest wyłącznie kawałkiem mięsa. Niczym więcej! Ponieważ nie ma przeszłości, nie skakał po polu, ponieważ nie ma przyszłości, weganizm nie może nikogo uratować.

Praktyka pozostawania w tu i teraz jest niezwykle wymagająca. Należy bowiem dysponować olbrzymią siłą woli, aby utrzymywać cały czas umysł w jednym punkcie czasu. Nie wybiega się wówczas w przód, ani w tył. Wybieganie takie daje złudzenie posiadania wyboru. Gdy się pozostaje w tu i teraz, wybór jest bardzo ograniczony. Stek może być zbyt gorący i parzyć usta, zbyt słony, by go przełknąć, zbyt surowy, by pogryźć etc. Mimo takich komplikacji nie występują dylematy, gdyż nie ma żadnych oczekiwań w związku ze stekiem. Jeśli jest zbyt gorący, dmuchamy lub czekamy, aż ostygnie. Zbyt słonego można wypłukać w wodzie, zbyt surowego dosmażyć. Brak pragnienia nie wywołuje dyskomfortu.

Cały buddyzm oparty jest na praktyce rezygnacji z pragnień. Pragnienia są wzbudzane przywiązaniami, od których należy stronić. Komfort jest przywiązaniem, przywiązaniem jest własna opinia, system moralny, kontakt z rodziną, partnerem, życie i zdrowie swoje lub kogoś… Ścieżka wskazana przez Buddę prowadzi właśnie do anihilacji wszelkiego pragnienia i jakiegokolwiek przywiązania. Oświecenie możliwe jest dopiero po ich całkowitym ustaniu.

  • 32
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    32
    Shares

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply

Register New Account
Name (required)
Reset Password